home
RSS

Czy Kościuszko będzie zdejmowany z pomnika?

  • Napisany przez:
  • Skomentuj

Gdy rozpoczną się prace przy rewitalizacji centrum Końskich, projektujący to zadanie postanowili przesunąć pomnik Tadeusza Kościuszki. Rzeźba w betonie wykonana przez artystę rzeźbiarza Wojciecha Durka w 1946 roku stanęła w miejscu, gdzie prawdopodobnie planowano postawić pomnik Wielkiemu Wodzowi Józefowi Stalinowi. Za sprawą księdza Antoniego Ręczajskiego w Końskich nie było miejsca dla „Ojca Narodów”.…

Przy rewitalizacyji koneckiego rynku, zaplanowano wiele różnorodnych prac. Jedną z nich będzie zmiana ustawienia pomnika Tadeusza Kościuszki. Pomnik ma być przesunięty o kilka metrów, postument ustawiony równolegle do ulicy Piłsudskiego. Trudności w przemieszczeniu pomnika polegają na tym, że bryła jest niemal monolitem. Postument wysokości kilku metrów prawdopodobnie jest murowany, wzmacniany prętami stalowymi i betonem. Głównym materiałem rzeźbiarskim były skały rozdrabniane i ucierane z cementem. Toteż pomnik nie ma szarej barwy spoiwa, a bardzo przypomina rzeźby wyklute w kamieniu. Właśnie w takim tworzywie pracował artysta rzeźbiarz Wojciech Durek. Naczelnik siedzi na koniu, w ręku trzyma chorągiew.

Eliminowanie Ojca Narodów

Doskonałym powodem, a w Końskich pretekstem postawienia pomnika Kościuszki, była w 1946 r. 200 rocznica urodzin Andrzeja Tadeusza Bonawentury Kościuszki, herbu Roch III, inżyniera wojskowego, fortyfikatora, polskiego i amerykańskiego generała, uczestnika wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej w czasie insurekcji, zwanej później kościuszkowską. Głównym argumentem księdza prałata Antoniego Reczajskiego, miłośnika sztuki, wroga komunizmu, było przesłanie żeby w Końskich – broń Boże – nikt Stalinowi „pomnika ku czci” nie wystawił. Niemniej ulicę – obecną Piłsudskiego – Stalinowi poświęcono. Podkreślmy odwagę księdza Antoniego Ręczajskiego, głównego inspiratora eliminowania z miasta Stalina. Ksiądz Ręczajski był członkiem Zarządu Miasta, co dziś wydaje się nie do uwierzenia.

Budowa z kłopotami

W 1946 roku w Końskich w budowie różnych miejsc pamięci, pomników pracował artysta rzeźbiarz Wojciech Durek. Specjalista od wizji artystycznych w betonie. Budowa pomnika Tadeusza Kościuszki to nie było przedsięwzięcie realizowane w kilka dni. Modelowanie w mieszance cementowej wcale do łatwych zadań nie należało, ale Wojciech Durek to artysta, wprawiony do tej techniki, którą „wyrzeźbił” wiele pomników w Polsce. Niemniej w pewnym momencie zaczęło brakować funduszy na kontynuowanie budowy. Nie można było przerwać prac, poczekać aż znajdą się pieniądze. Technologia wymagała, żeby roboty ciągnąć do finału.

Waszyngton i Kościuszko

Świętej pamięci ksiądz prałat Józef Barański, poprzedni proboszcz św. Mikołaja, opowiadał nam o budowie pomnika. Przywołajmy chociaż kilka zadań z opowiadania księdza.

– Gdy zaczęło brakować pieniędzy komitet budowy z księdzem Antonim Ręczajskim na czele postanowił udać się do ambasady amerykańskiej w Warszawie. Pojechali. Przedstawili problem, że w Końskich budowany jest pomnik bohatera narodów polskiego i amerykańskiego. Dyplomatycznie wspomnieli o kłopotach finansowych w realizacji dzieła. Ambasada pieniądze przekazała, z jednym warunkiem, żeby jakiś amerykański akcent na pomniku się znalazł. I tak się stało – na północnej stronie postumentu jest płaskorzeźba, na której przedstawiony jest prezydent Jerzy Waszyngton i Tadeusz Kościuszko i zaznaczony rok – 1783. Po drugiej stronie postumentu płaskorzeźba z bohaterami insurekcji. Tu prawdopodobnie jest Wojciech Bartosz, który czapką krakuską gasi lont armaty znajdującej się niżej. Warto wspomnieć, że na pomniku są trzy orły – jeden w wieńcu laurowo cierniowym na chorągwi którą trzyma Kościuszko, a na odwrocie jest Matka Boża z dzieciątkiem; na chorągwi uczestników insurekcji i „żywy” ptak nad Kościuszką, który ściska rękę Waszyngtona.

71 lat minęło

Od momentu wzniesienia pomnika Tadeusza Kościuszki minęło 71 lat. Z upływem czasu pojawiają się uszkodzenia. Pomnik kilka razy przechodził zabiegi konserwacyjne. Ale – rzec można – było to zaklejanie dziur, odprysków. Odpadają części postumentu. Odstrzeliwuje beton. Należy mieć nadzieję, że podczas przemieszczania pomnika – zgodnie z planem rewaloryzacji rynku – zostanie dokładnie zakonserwowany.

Na wesoło

A swoją drogą, ciekawe czy w tym czasie konia z Naczelnikiem będą z cokołu zdejmować? Bo o takich działaniach w Końskich krąży wiele anegdot. Jedna utrzymuje, że w PRL, chyba to było w grudniu, grupa kumpli spożyła alkohol. W pewnym momencie Henio Latawiec, bo taki pseudonim miał ten „niebieski ptak”, założył się  o kolejną półlitrówkę, że wejdzie na pomnik i usiądzie na koniu za Naczelnikiem. Ciemno się zrobiło, Henio na koniu siedzi, kumple o koledze zapomnieli. Gdy zmarzł, zaczął wrzeszczeć. Wtedy mało kto nocą po rynku spacerował, ale ktoś go usłyszał. Zawołali strażaków i ci Heńka z konia zdjęli…

Insurekcja i Końskie

A co wiąże Końskie z Tadeuszem Kościuszką? 16 listopada 1794 r. w Jakimowicach pod Radoszycami nastąpiło ostateczne rozwiązanie oddziałów insurekcji kościuszkowskiej. W opracowaniu Muzeum Wojska Polskiego czytamy m.in.: W Końskich 15 listopada zbuntowali się żołnierze II wielkopolskiej i I małopolskiej Brygad Kawalerii Narodowej i rozgrabili kasy wojskowe, po czym rozeszli się do domów. Wieczorem tego samego dnia rozpadła się waleczna brygada wicebrygadiera Piotra Jadźwińskiego (…) Ostatni akt powstania miał miejsce pod Radoszycami. Wieczorem 15 listopada polskie oddziały dotarły do wioski Jakimowice, a dzień później ze względu na faktyczny rozpad armii powstańczej oraz łagodne warunki podyktowane przez zwycięskiego rosyjskiego wodza ostatni Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej insurekcji kościuszkowskiej Tomasz Wawrzecki wyraził gotowość kapitulacji. Ostatnie oddziały złożyły broń do 18 listopada 1794 r. Dwa dni później do rosyjskiej niewoli na jakimowickich polach dostał się generał Jan Henryk Dąbrowski.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Protected with IP Blacklist CloudIP Blacklist Cloud

Końskie

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Najnowsze

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5