WARSZAWA, KOŃSKIE. Strażniczka pamięci odeszła na wieczną wartę. Nie zapomnimy jej nigdy

Wanda Traczyk-Stawska zmarła we wtorek 18 sierpnia 2026 roku, w wieku 99 lat. Była psycholożką, działaczką społeczną, członkinią Szarych Szeregów, żołnierką Armii Krajowej, uczestniczką Powstania Warszawskiego. W czerwcu 2018 roku uczestniczyła w nadaniu imienia i sztandaru Specjalnemu Ośrodkowi Szkolno-Wychowawczego w Baryczy.

Dotarła do nas smutna wiadomość - 18 sierpnia 2026 r. zmarła Wanda Traczyk-Stawska, wielkiego serca nauczycielka szkół specjalnych, harcerka Szarych Szeregów, uczestniczka Powstania Warszawskiego, osoba wielu przymiotów i pasji które realizowała z młodymi i dla młodych ludzi.

W 2018 r. uczestniczyła w uroczystościach nadania imienia Zdzisławy i Stanisława Bytnarów i sztandaru Specjalnemu Ośrodkowi Szkolno Wychowawczemu w Baryczy. Zaprosił ją i przywiózł Jan Nowak, członek Społecznego Komitetu Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu „Zośka”.

Wanda Traczyk-Stawska urodziła się 7 kwietnia 1927 r. w Warszawie. Jako nastolatka zaangażowała się w konspirację niepodległościową. Należała do Szarych Szeregów, a następnie została żołnierką Armii Krajowej. W Powstaniu Warszawskim służyła jako strzelczyni i łączniczka Oddziałów Osłonowych Wojskowych Zakładów Wydawniczych Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Walczyła w Śródmieściu i na Powiślu. W ramach akcji wręczała listy osobom skazanym na śmierć przez Polskie Państwo Podziemne.

Podczas uroczystości, jakie 15 czerwca 2018 r. odbywały się w SOSW w Baryczy, gośćmi specjalnymi byli Barbara Borkowska, Julian Borkowski - rodzina Bytnarów, Wanda Traczyk-Stawska, harcerka Szarych Szeregów, bohaterka Powstania Warszawskiego. Uroczystość w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Baryczy rozpoczęła się od osłonięcia tablicy z imieniem patronów Zdzisławy i Stanisława Bytnarów. W szyku regulaminowym stanęły poczty sztandarowe ŚZŻAK z Końskich, Niekłania, Skarżyska-Kamiennej i koneckich szkół - ZSP1, ZSP2, ZSP3 i II LO. Ojcowie chrzestni: Barbara Borkowska, Julian Borkowski - rodzina Bytnarów, Wanda Traczyk-Stawska, harcerka Szarych Szeregów, Jan Nowak, Bogdan Soboń, starosta konecki, Andrzej Marek Lenart, wicestarosta reprezentujący wojewodę świętokrzyskiego, Jan Słuszniak, dyrektor ośrodka przecinali wstęgę, a tym samym „pieczętowali” imię jakie otrzymał SOSW. Gdy opadła szarfa zasłaniająca tablice, śp. ks. bp Piotr Turzyński odmówił modlitwę i poświęcił ją.

Po programie artystycznym jaki prezentowali uczniowie i wychowankowie ośrodka w Baryczy, na scenę wyszła druhna Wanda Traczyk-Stawska. Między wychowankami czuła się jak u siebie, w swojej szkole, między swoimi wychowankami szkoły specjalnej. A także m jakby cofnęła się w czasie, bowiem aktorzy-wychowankowie występowali w kostiumach żołnierzy Szarych szeregów. Wspominała, że w Szarych Szeregach chciała mieć pseudonim „Atma”. - Niestety, zostałam „Pączkiem”.

Mówiła o walce w Powstaniu Warszawskim. O tym jak po wojnie wracała do życia. Chciała być archeologiem, a została nauczycielką. Pracowała z dziećmi 30 lat, w słynnej Szkole Specjalnej nr 6, którą zakładali Bytnarowie. 6 września 1944 została ciężko ranna. Po kapitulacji trafiła do niemieckiej niewoli, z której wróciła do Polski w 1947 r. Po wojnie ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim i przez wiele lat pracowała jako nauczycielka w szkołach specjalnych dla dzieci z niepełnosprawnościami. Podkreślała, że najważniejsza jest wolność, ona jest podstawą do samoorganizacji społeczeństwa, ona jest konieczna do tego, byśmy razem zrobili coś dobrego. Apelowała też o pamięć o poległych za ojczyznę. Przewodniczyła Społecznemu Komitetowi ds. Cmentarza Powstańców Warszawy.

- Bardzo ważne jest to, żebyśmy pamiętali o tych, którzy walczyli o wolność, bo oni nie dostają nic, tylko naszą pamięć. Ta nasza wdzięczność jest dla nich jedyną zapłatą - apelowała.

Żegnaj niezmordowana druhno Wando, wieki człowieku. W naszej pamięci zostaniesz na zawsze!