MALENIEC. Dotacje dla zabytków powiatu koneckiego. Są pieniądze na renowacje zabytkowej huty i kościołów

W Zabytkowym Zakładzie Hutniczym w Maleńcu podpisano umowy na dotacje dla zabytków powiatu koneckiego. Ponad 70 tysięcy złotych trafi do trzech obiektów sakralnych oraz lokalnej dawnej huty. Przyznane fundusze pozwolą na renowację bezcennych dzieł sztuki oraz reanimację dawnych urządzeń przemysłowych, a w części miejsc konserwatorzy rozpoczęli już pierwsze prace.

W powiecie koneckim dofinansowanie obejmie cztery obiekty: kościoły w Odrowążu, Końskich, Gowarczowie oraz Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu. Są to obiekty wpisane do Wojewódzkiego Rejestru Zabytków. W tym roku to jest 900 tysięcy i z tego 40 wniosków są zaaprobowanych pozytywnie. Nie są to może bardzo duże kwoty ale w istotny sposób wesprą renowacje obrazów, czy figur, czy jakiejś elewacji, które w sakralnych obiektach są zaplanowane, a często konserwacje rozpoczęte. Konsekwentnie staramy się, żeby nasze zabytkowe obiekty, a w województwie świętokrzyskim jest ich bardzo dużo, piękniały - informował przewodniczący Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski.

Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu otrzymał 20 tysięcy złotych na wykonanie projektu budowlanego dla przedsięwzięcia - „Remont kół wodnych i układów napędowych”. Parafia Rzymskokatolicka św. Mikołaja w Końskich otrzymała 20 tys. zł na prace konserwatorskie przy późnobarokowym epitafium Jana Małachowskiego z 1762 r., Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Jacka i św. Katarzyny w Odrowążu uzyskała 15 tys. zł na odnowienie elewacji kościoła. A Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w Gowarczowie ma 15 tys. zł na opracowanie programu prac konserwatorskich dla zabytkowej kaplicy z malowidłami ściennymi z XVIII wieku.

W koneckiej kolegiacie do odnowienia pozostaje tablica rokokowa z alegorycznymi postaciami sprawiedliwości i mocy, dwoma rzymskimi legionistami po bokach a popiersiem u góry, poświęcona Janowi Małachowskiemu -kanclerzowi wielkiemu koronnemu. Na tablicy umieszczono napis - jak to ujął Julian Bartoszewicz w opisie kościoła z 1848 r. - wyłożony nieznośną łaciną: „Najjaśniejsza z Humeckich Małachowska najwyższa kanclerzyna królestwa, wierna i czuła także w żałobie po pochowaniu małżonka pełna żalu i bólu umieściła ten pomnik najjaśniejszemu hrabiemu w Końskich i Białaczowie, najwyższemu kanclerzowi Królestwa Polskiego, Staroście Grodzieńskiemu i Ostrołęckiemu, dowódcy wojsk świętemu majestatu królewskiego, rycerzowi Orła Białego, najwierniejszemu swemu małżonkowi itd., itd. Potem następuje olbrzymia ilość przymiotów jakimi charakteryzował się, albo był jedynie z sercu i myślach fundatorki oraz członków jego rodziny.(...) Przechodniu i ty nie zamilknij lecz błagaj Boga sercem i ustami aby dusza o tak wielkich przymiotach otrzymała Błogosławieństwo Niebios. Dopóki żyjesz naśladuj zasługi opłakując krótki żywot. Wyrwany z krainy żyjących w Końskich 26 czerwca 1762 roku w wieku lat 65, godzien dłuższego życia”.

Epitafium zrobiono z brązowego marmuru. Ale przez minione lata, jakie upłynęły od wmurowania go w ścianę prezbiterium, czas zrobił swoje, nadwyrężył dzieło. Niemniej nie można pozwolić by tak znaczący i zacny zabytek się degradował. Toteż pieniądze jakie przekazano kolegiacie św. Mikołaja, będą przeznaczone na odnowienie epitafium. Już w kolegiacie stoi rusztowanie i konserwatorzy pracują.

Słynący łaskami obraz Matki Bożej Gowarczowskiej z XVII wieku, powraca obecnie do wielkiego kultu maryjnego wśród parafian i przybywających pielgrzymów. Renesansowa kaplica Matki Boskiej znajduje się od strony północnej kościoła, pod którą znajdują się krypty grobowe. Liczne wota otaczające ołtarz z cudownym wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem świadczą, że przez wieki tutaj ludzie doznawali ogromu łask pocieszenia i uzdrowienia. Maryja naprawdę zaczyna dawać nam znaki swojej miłości i obecności od wieków na Ziemi Gowarczowskiej - ujmuje ks. proboszcz Dariusz Stańczyk w opisie kościoła pw. świętych Piotra i Pawła.

Kościół w Odrowążu to jedna z najstarszych świątyń w regionie, a sama miejscowość była ważnym ośrodkiem miejskim w średniowieczu. Stanowiła siedzibę rodu Odrowążów i prawdopodobnie właśnie tam urodził się Iwo Odrowąż, biskup krakowski, który do Polski sprowadził zakon dominikanów. Pierwotny kościół pw. św. Katarzyny i św. Jacka został wzniesiony w I połowie XIII w., przed 1300 r. Kościół murowany istniał w 1511 r. W XVI wieku, rodzina Tarłów, wyznania ewangelicko-reformowanego zamieniła świątynię w zbór kalwiński. Stan ten utrzymali następni właściciele - Świderscy. Pod koniec XVII w. jeden z rodu Świderskich pod wpływem żony, na łożu śmierci, przeszedł na katolicyzm i kościół stał się ponownie świątynią katolicką. Obecny kościół zbudowano prawdopodobnie w XVI w.

Ostatnio po wykonaniu licznych prac konserwatorskich, wymianie pokrycia dachowego, które było wielkim zadaniem i przedsięwzięciem inwestycyjnym, odwodnienia terenu można przystąpić do naprawiania i odnawiania elewacji. Zatem pieniądze jakie przeznaczono dla świątyni czyli 15 tys. złotych pozwolą rozpocząć prace zabezpieczające mury i nakładanie nowych tynków.

W spotkaniu w Maleńcu udział brali między innymi: przewodniczący Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Andrzej Bętkowski, członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego Andrzej Pruś, starosta konecki Grzegorz Piec, członkini Zarządu Powiatu Danuta Leśniewicz, a także przedstawiciele beneficjentów programu. Ponadto księża proboszczowie ze wspomnianych świątyń.