KOŃSKIE. Od 125 lat "Społem" służy ludziom

Znamienity jubileusz koneckiej "Społem"! Stowarzyszenie Spożywców w Końskich powstało 125 lat temu. Od 1897 r. służy ludziom. Obecna Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" w Końskich, mimo różnych zawirowań, radzi sobie na rynku handlowym. W uznaniu zasług otrzymała wiele odznaczeń, wyróżnień, a w tym roku od samorządu koneckiego "Konecką Gloriettę".

Większość koneckiego handlu na przełomie XIX i XX wieku była w rękach obywateli polskich narodowości żydowskiej. W tym czasie w miasto liczyło 8.130 osób z czego 4.453 Żydów, 1.584 Rosjan. Większość kupców stanowili Żydzi.  Ale działało Chrześcijańskie Stowarzyszenie Pomocy Biednym, Koło Gospodarzy, ZZ Robotników Przemysłowych, Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich i inne organizacje o mniejszym zasięgu.

 Stowarzyszenie spożywców

Wreszcie w 1897 roku, z inicjatywy inteligencji miejskiej, powstało Stowarzyszenie Spożywców w Końskich. Twórcami byli nauczyciele i lekarze: Sujkowski, Zbrożek, Horosiewicz, Koprowicz, Andrusiewicz i Wodzinowski. Tu musimy przywołać nazwiska aktywnych działaczy, jak Edward Niwiński, Józef Piekarski, Ignacy Armada, Edward Szafrański, Piotr Uptas, Antoni Styś, Wawrzyniec Kamoda, Stanisław Sękowski, Julian Chłopecki, Władysław Krajewski i Stanisław Łyżwa. 

Spółdzielcy gnieździli się w kilku pomieszczeniach przystosowanych do handlowania. Dopiero w 1927 roku, przy obecnej u. Piłsudskiego wzniesiono na wskroś nowoczesną Miejską Halę Targową, która jest nadal wykorzystywana. 

 Spółdzielcy pomagali

W 1934 r. nastąpiło połączenie spółdzielni i nazwano ją "Zjednoczenie". Liczyła 923 członków, głównie robotników z koneckich zakładów odlewniczych firm "Słowianin – Herzfeld Victarius" oraz "Neptun" - Kronenbluma. Byli to w większości mieszkańcy miasta jak również wiosek: Piła, Rogów, Modliszewice, Stary Młyn, Szabelnia, Czerwony Most, Ruda Białaczowska, Gowarczów i Nieświń. Spółdzielnia w najbardziej krytycznych momentach walki z wyzyskiem tutejszych robotników, tj. podczas strajku okupacyjnego w odlewni "Słowianin" w lipcu 1935 roku, oraz w czasie trwania w 1936 roku strajku w "Neptunie" udzielała pomocy materialnej. 

We wrześniu 1939 roku po napaści niemieckiej na Polskę, poważna część majątku Spółdzielni została rozgrabiona. Niemniej w okresie okupacji placówki spółdzielcze stanowiły podstawowe źródło zaopatrzenia, udzielały również pomocy materialnej organizacjom walczącym o wyzwolenie kraju, były również konspiracyjnymi siedzibami ruchu oporu, miejscem ukrycia dla osób ściganych przez okupanta.

 Po wojnie

W 1945 roku oddano do użytku budynek przy ul. 1 Maja, w którym mieściło się biuro, masarnia i magazyn. W latach 1952 - 53 na potrzeby spółdzielni zaadoptowano budynek przy ul. Piłsudskiego, w którym dziś mieszczą się biura i sklepy. Jednym z ważniejszych osiągnięć w tym okresie było uruchomienie 16 lutego 1966 roku Spółdzielczego Domu Handlowego. W 1976 roku w ramach reorganizacji handel na wsi przejmuje Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska", w związku z czym PSS stracił sklepy w Rogowie, Stąporkowie, Czarnieckiej Górze, Pomykowie i WPHW 9 sklepów.

Teraźniejszość 

1 lipca 1983 roku powstała Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" w Końskich. W latach 1989 – 92, w wyniku niekorzystnych działań, PSS traci 22 lokale sklepowe, 12 gastronomicznych oraz 7 kiosków zakładowych. Ubyło członków 1992 roku. Liczba zmalała z 5.560 do 454. 18 września 2022 roku PSS świętował 125 -lecie utworzenia spółdzielni w Końskich. 

W PSS pracują 84 osoby, członkami jest 131 osób. Spółdzielnia prowadzi słynną na okolicę ze swoich znakomitych wypieków, piekarnię. Ponadto 13 sklepów spożywczych, jeden przemysłowo-chemiczny oraz dwa sklepy sezonowe we wczasowisku Sielpia. 

Spółdzielcy pomagają bezinteresownie różnym organizacjom społecznym, i stowarzyszeniom. Są to między innymi: Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Miejsko Gminny Dom Kultury, PCK, Caritas, Klub Motocyklowy "Czarna Flota" (akcja MOTO-SERCE) Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, Warsztaty Terapii Zajęciowej. Wspiera akcje charytatywne, imprezy okolicznościowe oraz kluby sportowe. 

 125 lat z ludźmi i dla ludzi

Przytoczyliśmy pokrótce najważniejsze fakty z historii. Materiał prasowy nie byłby w stanie pomieścić nazwisk wszystkich ważnych dla PSS ludzi. Więcej informacji: wspomnień, fotografii, relacji, nazwisk prezesów, twórców, członków zarządów, pracowników i członków spółdzielni odnajdzie się w monograficznym opracowaniu "120 lat działalności SPOŁEM Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Końskich", którego autorami są Andrzej Szwagroliński i śp. Marian Jankowski. Monografia czekała pięć lat, a to ze względu na pandemię i przesunięcie świętowania jubileuszu do 125 lat od utworzenia. 

Jubileuszowe obchody rozpoczęły się mszą święta w kolegiacie św. Mikołaja w Końskich. Następnie świętowanie kontynuowano w Sali Bankietowej Markiz. Gości witał i przewodniczył jubileuszowemu spotkaniu prezes spółdzielni, Jerzy Cholewiński. Udział wzięli pracownicy, zarząd spółdzielni, członkowie PSS, przedstawiciele powiatu i gminy. 

 Obecnie zarząd PSS pracuje w składzie: Jerzy Cholewiński – prezes Zarządu, Beata Chrabąszcz – wiceprezes Zarządu, Anna Sójka – członek Zarządu, a Stanisław Haraziński  jest przewodniczącym Rady Nadzorczej.

Odznaczeni, uhonorowani

Odznaki "Zasłużony Działacz Ruchu Spółdzielczego" przyznane przez KRS otrzymali: Beata Chrabąszcz, Anna Jankowska, Bolesław Orliński. Krajowy Związek Rewizyjny Spółdzielni Spożywców "Społem" nadał medal "Zasłużony dla Społem", który otrzymali: Andrzej Adach, Joanna Karbownik, Halina Lar. Dyplomy "Społem" PSS Końskie - Renata Zbróg, Marcin Borowski, Teresa Berdychowska, Liwia Świercz, Grażyna Frąc. Po części oficjalnej na scenie wystąpili: zespół muzyczny Sweet Combo, ukraińska grupa Dreamers i wokalistka-skrzypaczka Katarzyna Rosołek.

MARIAN KLUSEK